Limon bahçelerinde gizlenen antik kent
Anadolu’nun en iyi korunmuÅŸ nekropolü, limon bahçesindeki antik kent Elaiussa Sebaste. Mis kokulu limon bahçelerinde dolaşıp Akdeniz’in doÄŸal yemle beslenmiÅŸ leziz balıklarının tadına bakarak gözlerden uzak kalmış antik bir kenti keÅŸfetmeye, sonrasında da denize girmeye ne dersiniz?
Gezilip görülecek yerleri saymaya kalksam, iÅŸin içinden çıkamayacağımı biliyorum. Yine de ana hatlarıyla birkaçına göz atalım. Sonra da “Nasıl olmuÅŸ da uzak kalmış, buraları kimse fotoÄŸraflamamış?..” dedirten antik kent Elaiussa Sebaste’nin en iyi korunmuÅŸ nekropolünü gözler önüne serelim.
Mersin’in doÄŸu tarafında ÅŸelalesi, Eshab-ı Kehf maÄŸarası, Kleopatra kapısı, müze, kilise ve camileriyle ünlü Tarsus’u ÅŸimdilik bir kenara bırakalım ve batı tarafına bir bakalım. Mersin kent çıkışından 12 km sonra ViranÅŸehir (Pompeiopolis) bulunuyor. Åžehir, Rodoslu kolonistler tarafından M.Ö. 7. yüzyılda kurulmuÅŸ ve ÅŸehire güneÅŸ anlamına gelen Soloi adı verilmiÅŸ. Grek ve Pers dönemini yaÅŸadıktan sonra Makedonya kralı Büyük Ä°skender tarafından M.Ö. 333 yılında alınmış. M.Ö. 64′te burada faaliyet gösteren korsanlar, Romalı general Pompeius tarafından bozguna uÄŸratılmış. Sonrasında general ÅŸehre kendi adını vermiÅŸ ve Soloi, Pompeipolis adını almış. M.S. 527 yılındaki depremle ÅŸehir tamamen yıkılmış. Sadece sütunlu caddenin bir kısmı ve liman kalmış. Höyük bugünkü askeri bölge içinde yer alırken, liman ve hamam kalıntılarından günümüze birÅŸey kalmamış.
Geziye Anamur’a doÄŸru devam edildiÄŸinde; yol üzerinde Lamos, Tırtar Akkale, Kanlıdivane’deki (Neopolis) Bizans kiliseleri, Korikos’taki tapınak, tiyatro, saray, sarnıç, su kemeri, kale ve Korikos’u korumak için XIV’ncü yüzyılda yapılan 250 m cephe uzunluÄŸa sahip Kız Kalesi görülüyor. 8×14 boyutlarındaki sütunlara sahip Korint nizamındaki Jüpiter tapınağı ile ilgi çeken Uzuncaburç (Olba) ile Mersin’in 83 km güneybatısında yer alan Silifke kalesi, Mersin’e 147 km uzaklıktaki Çukurova’nın batı kapısı Mut kalesi, Mavga kalesi, Mersin’e 252 km uzaklıkta bulunan Anamuryum ve Mamuriye kalesi ile Anamur’un 20 km doÄŸusundaki Softa kalesi, gezilebilecek diÄŸer kaleler. Mut’ta bulunan görkemli yapı Alahan manastırı, Kız kalesi karşısından ulaşılan Adam kayalar, Silifke yakınlarındaki Kilikya Aphrodisias’ı, Ayetekla manastırı ve Silifke müzesi ise gezilmesi gereken diÄŸer önemli tarihi kalıntılar. AyaÅŸ’a 12 km uzaklıktaki Öküzlü, 11 km uzaktaki Ä°mirzile ve 7 km uzaktaki Çatıören gibi antik kentler, hamam, tiyatro, duvar ve kaya kabartmaları ile hayranlık uyandırıyor. Bu geziler sonrasında hem tertemiz ve ılık Akdeniz havasında yürüyüş yapmanın, hem de keyifli bir güzergâhta otomobil kullanmanın zevkini yaşıyorsunuz. Bu bölgede mevsime en uygun ortamda kalabalıktan uzak, sıkılmadan kafa dinleyeceÄŸiniz yerler bu kadar deÄŸil! Mersin müzesi ile Atatürk’ün yöreye yaptığı ziyaretler sırasında konakladığı, bugün müze-ev olarak düzenlenen Mersin ve Silifke’deki evleri de gezme imkanınız bulunuyor.
Erdemli-AyaÅŸ yakınlarında Türkiye’nin en uzun ikinci gezi galerisine sahip Dilek maÄŸarası, yanıbaşında da cennet ve cehennem maÄŸaraları var. Dibinde su ve kilise bulunan, mide kaslarını güçlendiren, yüzlerce basamakla inilen Cennet ve tepeden bakılan Cehennem isimli maÄŸaraları ve Narlıkuyu’da yer alan “Üç güzeller”, taban mozaiÄŸinin bulunduÄŸu müzeye giriyoruz.
Pojmenios’un sarayının hamam bölümü tabanına iÅŸlenmiÅŸ olan mozaik Zeus’un kızları yarı tanrıça Aglaia, Thalia ve Euphrosyne’yi simgeliyor. Üç güzellerin yanındaki yazıtta, hamamın mucizeli suyunu kralların dostu Poimenios’un keÅŸfettiÄŸi anlatılıyor. Kompleks M.S. 4. yüzyılda tarihlenmiÅŸ.
Ve nihayet ana konumuz AyaÅŸ’taki antik kent Elaiussa Sebaste’deyiz. Ulaşımı çok kolay olan kent, Antalya-Mersin karayolunun iki yanında yer alıyor. Sahil yolundan 500 m içeri girerek tırmananlar araçlarından hiç inmeden, köy camisi karşısından saparak Anadolu’nun en iyi korunmuÅŸ nekropolünü gezebiliyorlar. Nekropolün Akdeniz ve SamandaÄŸ siluetli manzarasına sahip anıt mezarları, mezar odaları, cepheleri çeÅŸitli figürlerle süslü kapakları ve henüz tahrip edilmemiÅŸ lahitleri görülesi güzellikteler.
Bugünkü AyaÅŸ kasabasının olduÄŸu yerde, antik dönemin Kilikya Tracheia (daÄŸlık Kilikya) bölgesinde bulunan Elaiussa Sebaste kenti, geç Hellenistik dönemde (M.S. II-I. yüzyıl) kurulmuÅŸ. Ä°mparatorluk ve erken Hıristiyanlık dönemlerinde de en parlak günlerini yaÅŸamış. Ä°lk yerleÅŸme alanı, daÄŸlık burun kesimi olmuÅŸ. M.S. II. ve III’ncü yüzyıllarda iç bölgelerdeki mahalleler yeniden düzenlenerek, tiyatro, agora ve büyük hamamlar inÅŸa edilmiÅŸ. Anakaraya baÄŸlantısı olan ve “Ada” olarak tanımlanan bölgede tüm limanların denetimi saÄŸlanırken, kentin çevresi surla çevrilmiÅŸ. 1999 yılındaki kazı çalışmalarıyla sur arkasında mozaikli tabanıyla bir hamam ortaya çıkarılmış. Tiyatro, Agora, Büyük hamam, beden eÄŸitimi salonu, Bizans kilise kalıntısı, tapınak, limon bahçelerinin arasındaki karma hamam kompleksi ve su kemerleri, kentin ilgi gören yerleri. Ayrıca Roma nekropollerinden olan mezarlık alanı içinde çeÅŸitli formlardaki anıtlar, ev ya da tapınak biçimli aile mezarları, basit ve kaideli lahitler, niÅŸ biçimli oygu mezarlar da görülebiliyor. GeniÅŸ bilgi için çevre tepelere yayılmış diÄŸer eserleri gezmek isterseniz, mitolojik ÅŸiir ve öykü kitapları, belgesel çalışmaları ile tanınan emekli öğretmen Mustafa SaÄŸlam ile baÄŸlantı kurabilir ve rehberlik hizmeti alabilirsiniz. Tel: (0-532) 696 86 68.
