Eski foça’dan yeni foça’ya doÄŸru giderken görülen Mersinaki koyları en güzel plajlardır. Ä°ki foça arasında görülen eski yel deÄŸirmenleri, yarları, kumsalları, otelleri, güzel balıkçı lokantaları ile görümeye deÄŸerdir. Foça çevresindeki bir çok adaya koya günübirlik tekne turları ile gezilebilir. Foça’da Orak adası, Siren kayalıkları ve Akdeniz fokları ile güzel bir ilçe. foça denizi genelde soÄŸuktur. Denize girmek için eski ve yeni foça arasındaki koylardan biri tercih edebilebilir. ilçede daha çok dinlenme amaçlı tatil yapılıyor. Çok fazla geliÅŸmiÅŸ deÄŸildir. Sokaklarında yapılacak bir gezinti çok hoÅŸ evler görmenizi saÄŸlayacak. Ilıpınar Köyündeki Köpeköy çiftliÄŸinde de atlarla orman içinde turlar düzenleniyor.

Tiyatro Anadolunun en eski tiyatrosudur. 1991 yılında yapılan kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda Anelamna duvarı ve dört basamağı ortaya çıkarıldı. Tiyatro İ.Ö 340-330 yıllarına aittir.

Foça önemli tarihi kalıntılara sahiptir. Arkeologlara göre antik kentin büyük bir bölümü bugünkü kent yerleşiminin altında olduğu düşünülüyor. Kenti ve diğer tarihi eserleri kaldırmak mümkün olmadığı için arkeolojik kazılar yapılamıyor. Buna rağmen ilçede bir çok eser ortaya çıkarılmıştır.

Bugünkü batı uygarlığının temelleri, Ä°.Ö. 6. yüzyıl’da Ä°onya’da atıldı. Dönemin Ä°onya’sı felsefe, mimarlık ve heykeltraşçılıkta öncü oldu. Tarihte Phokaia olarak Ä°.Ö.XI.yy’da Aiollar tarafından kuruldu. Adını; kenti çevreleyen adalarında yaÅŸayan foklardan aldı Phokaia. Ä°on yerleÅŸimi Ä°.Ö. 9.yy’da baÅŸladı. Usta denizciler ve ticaretle uÄŸraÅŸan Phokaialılar Mısır ve Ä°onia kentleri arasında ticaret köprüsü kurmuÅŸlardır. Foçalılar’ın tarihte kurduÄŸu kolonilerin en önemlileri : Kardeniz’de Amysos (Samsun); Çanakkale BoÄŸazı’ndaki Lampsakos (Lapseki); Midilli Adası’nda Methymna (Molyvoz); Güney Ä°talya’da Elea (Velia); Korsika’da Alalia; Güney Fransa’da Massalia (Marsilya), Nice ve Antibes ; Ä°spanya’da Ampuria’dır. Phokaialılar’ın denizcilikteki ustalığı, ticaret alanında da baÅŸarılı olmalarına olanak saÄŸladı. Phokaia, Ä°onya’da, doÄŸal altın-gümüş karışımı elektron sikkeyi ilk bastıran kentlerden biriydi. Akdeniz’de bir çok koloni kurmuÅŸlar.

Yüzölçümü 275 km2′dir. Yeni foça ve  eski foça olarak ikiye ayrılır. Tarihi zenginliklerini sahip olanı eski foçadır. Nüfusu yaklaşık olarak onbeÅŸ bin kadardır. YerleÅŸim olarak Küçükdeniz ve büyükdeniz büyük deniz denilen iki koy etrafına kurulmuÅŸlardır. Ä°on yerleÅŸimlerinin en önemlilerinden biriydi. Bugünkü batı uygarlığının temelleri, Ä°.Ö. 6. yüzyıl’da Ä°onya’da atıldı. Dönemin Ä°onya’sı felsefe, mimarlık ve heykeltraşçılıkta öncü oldu. Ä°zmir’in diÄŸer ilçelerine göre en az yağış alan ilçesidir. Hemen her mevsim poyraz ve batı rüzgarları eser. Köylerinde tarım ve hayvancılık, Foça içinde ise turizm ve balıkçılık genel geçim kaynağıdır. Foçada bulunan bazı eserler;

Athena Tapınağı: Phokaia kentinin ana tanrıçası olan Athena’nın adına M.Ö. 590-580 yıllarında yapımına baÅŸlanmıştır. Athena tapınağının kazısı 1998-1999 kazı sezonunda baÅŸlamıştır. Kazılar hala devam etmekte ve birçok mimari parça bulunmuÅŸtur. Ayrıca kazılar sonucunda Athena Kutsal Alanı 17 ve 18 yy’larda yaÅŸam mekanı olarak kullanmış.

Kybele Açıkhava Tapınağı: Ä°.Ö. 580 yılına tarihlenen yapıda, tanrıça Kybele’nin heykelleri ve kabartmaları yer alıyordu. Kayaya oyulmuÅŸ adak havuzuyla denizci fenerlerinin konulması için yapılan  küçük niÅŸler; denizden gelenlerin burada tapındıklarını gösteriyor. Kutsal alanın yaslandığı kayalık üzerindeki sur duvarları, duvar yapımının dört ayrı dönemini göstermektedir. Arkaik surlar, harçsız yapılmıştır. Roma dönemi surlarında kireç harcı kullanılırken;Horasan Harcı da kullanılmıştır.

Tiyatro: Ä°.Ö.340-330 tarihine ait tiyatro son dönem kazılarda bulunmuÅŸtur. Anadolunun en eski tiyatrosudur. Yapılan kazılarda Analemna Duvarı iyi korunmuÅŸ bir halde ortaya çıkarılmış ; ikinci bölümde 4 ayrı basamak bulunmuÅŸtur. Basamaklarda Fuyte Oyta yazısına rastlanmıştır. Buradan her mahallenin ayrı bir bölümde yer aldığı ortaya konmuÅŸtur. Ä°.S. 1.yy’da seramik çöplüğü, 2.yy’da Nekropolis (mezarlık) olarak kullanılmıştır. Dayanıklı bir taÅŸ türü olmayan ve yörede Foça Taşı olarak anılan Tufa’dan yapılmıştır.

Arkaik Duvar ve Heredot Duvarı,Dış Kale, Mozaikler, Taş Ev, Şeytan Hamamı, Sur ve Beşkapılar,Yel Değirmenleri, Fatih Camii, Kayalar Camii, Hafız Süleyman, Mescidi, Osmanlı Mezarlığı gibi eserler görmek mümkün.